Vận Tải Nội Địa

Vận tải thuỷ nội địa phải mua bảo hiểm bắt buộc

Dự thảo Nghị định về chế độ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của người kinh doanh vận tải đường thuỷ nội địa quy định đối tượng tham gia bảo hiểm là người kinh doanh vận tải hàng hóa trên đường thủy nội địa bằng các phương tiện thủy nội địa có đăng ký, đăng kiểm.
Sau chuyến khảo sát 10 ngày tại các địa phương - nơi có hoạt động kinh doanh vận tải trên đường thủy nội địa phát triển như Tiền Giang, Cần Thơ, Cà Mau, Kiên Giang... để tìm hiểu thực tế, cộng với việc tổng hợp, đánh giá tình hình kinh doanh bảo hiểm đường thủy nội địa trong thời gian qua, tiếp thu ý kiến tham gia của các bộ, ngành có liên quan, Bộ Tài chính đã hoàn chỉnh dự thảo Nghị định về chế độ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của người kinh doanh vận tải đường thuỷ nội địa và báo cáo Chính phủ.
Đây chính là Nghị định hướng dẫn thi hành Luật giao thông đường thủy nội địa đã được Quốc hội thông qua ngày 15/6/2004. Theo dự kiến, Nghị định sẽ được ban hành trong tháng tới.
Sự cần thiết của Nghị định
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị định nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước và cụ thể hoá các văn bản luật liên quan đến bảo hiểm.
Thống kê của Cục đăng kiểm Việt Nam cho thấy, cả nước hiện có khoảng 85 ngàn phương tiện thủy nội địa có đăng ký và đăng kiểm đang lưu hành, trong số đó có các đội tàu chở hàng có trọng tải lớn, tàu chở hàng chuyên dụng, các loại tàu khách cao tốc, tàu du lịch chạy tuyến sông và tuyến đảo có trang thiết bị hiện đại...
Bên cạnh sự đa dạng về chủng loại và chất lượng phương tiện, trình độ hạn chế của đội ngũ những người điều khiển phương tiện cũng đang đặt ra nhiều vấn đề, đòi hỏi phải sớm được xử lý để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của hành khách, hàng hóa vận chuyển.
Trong khi đó, số lượng phương tiện thủy nội địa tham gia bảo hiểm mới chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, chỉ khoảng 16,6% trong tổng số phương tiện có đăng ký, đăng kiểm. So với tổng số phương tiện tham gia giao thông, con số này còn nhỏ hơn rất nhiều.
Trong bối cảnh đó, để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của tổ chức, cá nhân bị thiệt hại về người và tài sản do hoạt động kinh doanh vận tải thủy nội địa gây ra, nhằm giúp người kinh doanh vận tải thủy nội địa khắc phục khó khăn về tài chính để nhanh chóng ổn định sản xuất kinh doanh sau khi xảy ra tai nạn tổn thất, việc xây dựng và sớm ban hành Nghị định là rất cần thiết.
Ngoài ra, việc xây dựng Nghị định còn nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành Luật giao thông đường thủy nội địa và Luật kinh doanh bảo hiểm, đảm bảo hiệu lực thi hành của các luật này trong cuộc sống, đồng thời thể chế hóa Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam từ năm 2003-2010 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt (trong đó Nhà nước sẽ ban hành quy tắc điều khoản biểu phí áp dụng các hình thức xử lý vi phạm đối với nhóm nghiệp vụ bảo hiểm bắt buộc).
Những đối tượng nào phải tham gia bảo hiểm?
Dự thảo Nghị định gồm 4 chương và 18 điều quy định rõ chế độ bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của người kinh doanh vận tải trên đường thuỷ nội địa.
Ý kiến của Bộ Tài chính cho rằng, nếu dựa vào căn cứ là quy định tại khoản 5 điều 77 Luật giao thông đường thuỷ nội địa thì phạm vi bảo hiểm bắt buộc sẽ rất hẹp do chỉ giới hạn trong những người kinh doanh vận tải hàng hóa dễ cháy, dễ nổ trên đường thuỷ nội địa. Chính vì vậy, trong ba phương án được đưa ra liên quan đến đối tượng tham gia bảo hiểm, Bộ Tài chính đã chọn phương án 3, trong đó quy định đối tượng tham gia bảo hiểm là người kinh doanh vận tải hàng hóa trên đường thủy nội địa bằng các phương tiện thủy nội địa có đăng ký, đăng kiểm.
Lý do khiến Bộ tài chính ủng hộ phương án trên là vì số lượng phương tiện vận tải thủy đăng ký chuyên chở hàng hóa cháy nổ thấp, sẽ không đảm bảo số đông cần thiết để duy trì bảo hiểm. Kết quả khảo sát thực tế tại một số tỉnh phía Nam vừa qua cho thấy, số lượng phương tiện này chỉ chiếm một tỷ trọng rất nhỏ (dưới 1%) trên tổng số phương tiện có đăng ký, đăng kiểm (tương đương 39/5.068 phương tiện ở Tiền Giang và 17/2.500 ở Kiên Giang).
Ngoài ra, do số lượng phương tiện tham gia bảo hiểm ít nên để đảm bảo hiệu quả kinh doanh và phù hợp với mức độ rủi ro được bảo hiểm, các chủ phương tiện sẽ phải nộp mức phí bảo hiểm rất cao. Điều này có thể dẫn đến những khó khăn về tài chính cho các chủ phương tiện và làm ảnh hưởng xấu đến việc tự giác tham gia bảo hiểm.
Mặt khác, theo thống kê các vụ tai nạn giao thông đường thủy nội địa đã xảy ra trong thời gian qua, những phương tiện chủ yếu gây tai nạn là các phương tiện vận chuyển hàng hóa cồng kềnh, hàng siêu trường siêu trọng và các loại hàng hóa khác mà không nh t thiết phải là hàng hóa dễ cháy, dễ nổ.
Xuất phát từ lý do trên để đảm bảo ý nghĩa xã hội của loại hình bảo hiểm bắt buộc phù hợp với thực tiện kinh doanh bảo hiểm và thực tiễn hoạt động của các phương tiện thủy nội địa cần mở rộng phạm vi bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba bao gồm người kinh doanh vận tải hàng hóa bằng các phương tiện đường thủy nội địa có đăng ký đăng kiểm.
Một nội dung quan trọng thứ hai được Bộ Tài chính đề nghị cụ thể hóa trong Nghị định là khái niệm đường thủy nội địa và phương tiện thủy nội địa. Hiện nay số lượng phương tiện hoạt động chuyên chở hành khách và hàng hóa chuyên chạy tuyến ven bờ biển và từ đất liền ra đảo (Phú Quốc, Phú Quý, Ly Sơn, Sơn Trà...) đang rất phát triển.
Theo quy định tại Khoản 4 Điều 3 Luật giao thông đường thủy nội địa những tuyến vận tải này có thể được định nghĩa là tuyến vận tải thủy nội địa. Tuy nhiên có một thực tế là các phương tiện vận chuyển hoạt động trên tuyến vận tải lại thường được đăng ký đăng kiểm dưới hình thức tàu biển. Do đó việc tham gia bảo hiểm và giải quyết bồi thường đối với các phương tiện này lại được thực hiện theo Bộ luật hàng hải.
Để tránh những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình áp dụng luật, Bộ Tài chính đề nghị quy định rõ trong Dự thảo Nghị định theo đó những phương tiện thủy nội địa thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định bao gồm cả tàu biển chuyên hoạt động trên đường thủy nội địa.

Hoàng Xuân

(Theo Bảo Việt)

* Xem các tin khác